Nghị định 168/2025/NĐ-CP ngày 30/6/2025 của Chính phủ Việt Nam đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc đơn giản hóa và số hóa thủ tục đăng ký doanh nghiệp. Với hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2025, văn bản này thay thế hoàn toàn nghị định 01/2021/NĐ-CP và một số quy định liên quan, nhằm thúc đẩy môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi hơn cho doanh nghiệp. Nếu bạn đang lên kế hoạch thành lập doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh, việc nắm rõ nghị định 168/2025/NĐ-CP là điều cần thiết để tránh sai sót và tiết kiệm thời gian. Bài viết này sẽ phân tích sâu về phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh của nghị định, đồng thời tóm tắt các nội dung chính để hỗ trợ bạn tra cứu nhanh chóng.

Phạm vi áp dụng của nghị định 168/2025/NĐ-CP

Phạm vi áp dụng của nghị định 168/2025/NĐ-CP được quy định rõ ràng tại điều 1, tập trung vào việc thi hành chi tiết một số điều của luật doanh nghiệp 2020 (sửa đổi, bổ sung năm 2025). Cụ thể, nghị định bao quát các khía cạnh sau:

- Hồ sơ, trình tự và thủ tục đăng ký doanh nghiệp: Bao gồm đăng ký thành lập, thay đổi nội dung đăng ký (như vốn điều lệ, thành viên, địa chỉ trụ sở), tạm ngừng kinh doanh, giải thể và thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Nghị định cũng quy định chi tiết về đăng ký hoạt động chi nhánh, văn phòng đại diện và địa điểm kinh doanh.

- Đăng ký và hoạt động của hộ kinh doanh: Mở rộng phạm vi đến hộ kinh doanh cá thể hoặc hộ gia đình, với các thủ tục đơn giản hóa tại cấp xã, bao gồm thành lập, thay đổi, tạm ngừng và chấm dứt hoạt động.

- Liên thông thủ tục đăng ký doanh nghiệp và hộ kinh doanh: Tích hợp với các thủ tục hành chính khác như đăng ký thuế, bảo hiểm xã hội và lao động, giúp doanh nghiệp chỉ cần nộp một bộ hồ sơ duy nhất.

- Đăng ký qua mạng thông tin điện tử: Khuyến khích sử dụng cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, với quy trình ký số điện tử và xử lý hồ sơ trực tuyến, giảm thiểu giấy tờ vật lý.

- Cung cấp, khai thác và chia sẻ thông tin doanh nghiệp: Quy định về cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, bao gồm công bố thông tin công khai, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước (như thuế, đầu tư, bảo hiểm) và bảo mật thông tin cá nhân.

Nghị định áp dụng thống nhất trên toàn lãnh thổ Việt Nam, với thời hạn xử lý hầu hết thủ tục chỉ trong 3 ngày làm việc. Đối với nhà đầu tư nước ngoài, phạm vi còn liên kết với luật đầu tư, yêu cầu thêm văn bản chấp thuận đầu tư. Phạm vi không áp dụng trực tiếp cho doanh nghiệp thành lập theo luật chuyên ngành (như ngân hàng, chứng khoán) nhưng các doanh nghiệp này vẫn phải cập nhật thông tin vào hệ thống quốc gia.

Việc mở rộng phạm vi đến hộ kinh doanh và số hóa thủ tục là điểm đột phá, giúp giảm gánh nặng hành chính và thúc đẩy khởi nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế số 2025.

Đối tượng điều chỉnh của nghị định 168/2025/NĐ-CP

Theo điều 2, đối tượng điều chỉnh của nghị định 168/2025/NĐ-CP rất rộng, bao quát tất cả các bên liên quan đến hoạt động đăng ký và quản lý doanh nghiệp. Cụ thể:

- Tổ chức và cá nhân trong nước, nước ngoài: Bao gồm cá nhân, tổ chức thực hiện đăng ký doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh, như chủ doanh nghiệp tư nhân, thành viên công ty TNHH, cổ đông công ty cổ phần hoặc nhà đầu tư nước ngoài góp vốn.

- Doanh nghiệp và hộ kinh doanh: Tất cả các loại hình doanh nghiệp (tư nhân, hợp danh, TNHH, cổ phần) và hộ kinh doanh phải tuân thủ nghĩa vụ đăng ký, công bố thông tin và báo cáo thay đổi.

- Cơ quan đăng ký kinh doanh: Bao gồm phòng đăng ký kinh doanh thuộc sở tài chính cấp tỉnh và UBND cấp xã cho hộ kinh doanh. Các cơ quan này chịu trách nhiệm tiếp nhận hồ sơ, cấp giấy chứng nhận và quản lý dữ liệu.

- Cơ quan quản lý nhà nước: Các bộ ngành như Bộ tài chính (hướng dẫn, kiểm tra), Bộ tài chính (quản lý hệ thống dữ liệu) cùng cơ quan thuế, bảo hiểm xã hội, lao động và đăng ký đầu tư. Họ phải phối hợp chia sẻ thông tin mà không thu phí.

- Các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác liên quan: Bao gồm cơ quan chủ quản cơ sở dữ liệu quốc gia, tổ chức tín dụng và bất kỳ bên nào khai thác thông tin doanh nghiệp (ví dụ: Đối tác kinh doanh tra cứu tình trạng pháp lý).

Đối tượng áp dụng nhấn mạnh nguyên tắc tự chịu trách nhiệm của doanh nghiệp trong kê khai thông tin, đồng thời cấm cơ quan nhà nước gây phiền hà hoặc ban hành quy định trái nghị định. Điều này đảm bảo tính công bằng, đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs), chiếm tỷ lệ lớn trong nền kinh tế Việt Nam.

Các điểm mới nổi bật trong nghị định 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp

Ngoài phạm vi và đối tượng, nghị định 168/2025/NĐ-CP mang đến nhiều cải tiến so với quy định cũ, giúp tối ưu hóa quy trình:

- Giấy chứng nhận đăng ký đồng thời là mã số thuế: Không cần thủ tục riêng, giảm thời gian từ 5-7 ngày xuống còn 3 ngày.

- Đăng ký tên doanh nghiệp linh hoạt hơn: Cho phép tên tiếng nước ngoài, nhưng phải tránh trùng lặp hoặc vi phạm sở hữu công nghiệp (xử lý trong 60 ngày).

- Chủ sở hữu hưởng lợi (UBO): Bắt buộc kê khai cá nhân sở hữu ≥25% vốn, lưu trữ danh sách để chống rửa tiền.

- Xử lý hồ sơ trực tuyến bắt buộc: Sử dụng tài khoản định danh điện tử (VNeID), ký số thay thế công chứng giấy tờ.

- Thu hồi giấy chứng nhận tự động: Nếu doanh nghiệp ngừng hoạt động >1 năm hoặc vi phạm thuế, hệ thống sẽ thông báo và thu hồi.

Những thay đổi này không chỉ rút ngắn thủ tục mà còn tăng cường minh bạch, hỗ trợ Việt Nam đạt chỉ số dễ kinh doanh cao hơn trong báo cáo Doing Business của World Bank.

Áp dụng nghị định 168/2025/NĐ-CP để khởi nghiệp thành công

Nghị định 168/2025/NĐ-CP là "cẩm nang" thiết yếu cho bất kỳ ai muốn đăng ký doanh nghiệp năm 2025, với phạm vi áp dụng rộng rãi từ hồ sơ cơ bản đến quản lý dữ liệu quốc gia và đối tượng điều chỉnh bao quát toàn bộ hệ sinh thái kinh doanh. Để tránh rủi ro, doanh nghiệp nên sử dụng cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp (dangkykinhdoanh.gov.vn) để nộp hồ sơ trực tuyến. Nếu cần tư vấn cụ thể, hãy liên hệ với Công ty luật TNHH Chuẩn A để được hướng dẫn chi tiết.

Bạn đã sẵn sàng thành lập doanh nghiệp theo quy định mới? Hãy cập nhật kiến thức và hành động ngay hôm nay để nắm bắt cơ hội kinh tế 2025! Nếu có thắc mắc về thủ tục đăng ký doanh nghiệp theo nghị định 168/2025, hãy liên hệ ngay với chúng tôi!

> Toàn văn văn bản.