Ngày 24/2/2025, Chính phủ Việt Nam đã chính thức ban hành nghị định số 29/2025/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ tài chính. Văn bản này có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2025, thay thế nghị định 14/2023/NĐ-CP và một số nghị định liên quan khác, đánh dấu bước tinh gọn, hiện đại hóa bộ máy quản lý tài chính nhà nước trong bối cảnh cải cách hành chính.

1. Vị trí và chức năng chính của Bộ tài chính theo nghị định 29/2025/NĐ-CP:

Theo điều 1 nghị định, Bộ tài chính là cơ quan của Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về nhiều lĩnh vực trọng yếu của nền kinh tế, bao gồm:

• Chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; quy hoạch; đầu tư phát triển, đầu tư kinh doanh trong và ngoài nước, xúc tiến đầu tư;
• Ngân sách nhà nước, ngân quỹ nhà nước, nợ công;
• Viện trợ trong và ngoài nước;
• Thuế, phí, lệ phí và các khoản thu khác của ngân sách nhà nước;
• Dự trữ nhà nước, tài chính quỹ ngoài ngân sách, tài sản công;
• Hải quan, kế toán, kiểm toán, giá cả;
• Chứng khoán, bảo hiểm, đấu thầu;
• Doanh nghiệp, kinh tế tập thể, hợp tác xã, hộ kinh doanh, khu kinh tế;
• Hoạt động dịch vụ tài chính và các dịch vụ khác thuộc phạm vi quản lý;
• Thống kê;
• Chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế;
• Đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước tại doanh nghiệp theo quy định pháp luật.

2. Nhiệm vụ và quyền hạn nổi bật của Bộ tài chính:

Nghị định quy định 32 nhóm nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể (điều 2), trong đó một số nội dung quan trọng nhất gồm:

• Xây dựng chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội quốc gia, kế hoạch tài chính - ngân sách 5 năm, 3 năm và hàng năm;
• Tổng hợp, quản lý các cân đối kinh tế vĩ mô lớn của nền kinh tế;
• Quản lý thu - chi ngân sách nhà nước, kiểm soát chặt chẽ các nguồn thu, chi qua Kho bạc nhà nước;
• Xây dựng chính sách thuế, phí, lệ phí; chỉ đạo, kiểm tra việc thu thuế, hải quan;
• Quản lý nợ công, phát hành trái phiếu Chính phủ, trái phiếu địa phương;
• Quản lý tài sản công, công sản, đấu thầu, giá cả thị trường;
• Giám sát thị trường tài chính (chứng khoán, bảo hiểm, các định chế tài chính);
• Thực hiện cải cách hành chính trong lĩnh vực tài chính công, chuyển đổi số ngành tài chính;
• Hợp tác quốc tế về tài chính, đại diện Việt Nam tại các diễn đàn kinh tế - tài chính quốc tế;
• Thực hiện các nhiệm vụ khác do Chính phủ, thủ tướng Chính phủ giao.

3. Cơ cấu tổ chức mới của Bộ tài chính từ ngày 1/3/2025:

Theo nghị định 29/2025/NĐ-CP, Bộ tài chính có 35 tổ chức trực thuộc, gồm:

- 30 đơn vị hành chính (giúp bộ trưởng thực hiện quản lý nhà nước): Gồm các vụ chuyên môn như Vụ tổng hợp kinh tế quốc dân, Vụ ngân sách nhà nước, Vụ đầu tư, Vụ tài chính - kinh tế ngành, Vụ kinh tế địa phương và lãnh thổ, Vụ các định chế tài chính, Vụ tổ chức cán bộ, Vụ pháp chế, Văn phòng bộ, Thanh tra bộ, Cục quản lý nợ và tài chính đối ngoại, Cục quản lý công sản, Cục quản lý đấu thầu...;

- 4 đơn vị sự nghiệp công lập phục vụ quản lý nhà nước;

- 1 đơn vị đặc thù.

Đặc biệt, một số đơn vị lớn được tổ chức lại theo mô hình mới:

• Cục thuế;
• Cục hải quan;
• Kho bạc nhà nước;
• Ủy ban chứng khoán nhà nước;
• Bảo hiểm xã hội Việt Nam;
• Cục dự trữ nhà nước;
• Cục thống kê.

Bộ trưởng Bộ tài chính chịu trách nhiệm tổ chức sắp xếp, kiện toàn các đơn vị trên trong thời hạn tối đa 3 tháng kể từ ngày nghị định có hiệu lực.

4. Ý nghĩa và tác động của nghị định 29/2025/NĐ-CP:

Nghị định này nằm trong lộ trình tinh gọn bộ máy theo chủ trương của Đảng và nhà nước giai đoạn 2021-2030, thể hiện qua các điểm nổi bật:

• Hợp nhất một số chức năng từ các bộ/ngành liên quan (kế hoạch đầu tư, quản lý vốn nhà nước, bảo hiểm xã hội);
• Giảm đầu mối, tăng hiệu quả quản lý;
• Tăng cường chuyển đổi số, hiện đại hóa quản lý thuế, hải quan, kho bạc, thống kê;
• Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương trong lĩnh vực tài chính;
• Tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp, người dân trong việc thực hiện thủ tục tài chính - thuế.

Lưu ý: Tháng 6/2025, Chính phủ đã ban hành nghị định 166/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của nghị định 29/2025/NĐ-CP nhằm hoàn thiện thêm cơ cấu tổ chức và nhiệm vụ. Do đó khi áp dụng, nên tham khảo cả văn bản sửa đổi mới nhất.

Nghị định 29/2025/NĐ-CP là văn bản pháp lý quan trọng, định hình lại Bộ tài chính trong giai đoạn mới với bộ máy tinh gọn, hiệu lực cao hơn, đáp ứng yêu cầu quản lý kinh tế - tài chính trong bối cảnh hội nhập quốc tế và chuyển đổi số mạnh mẽ.

Doanh nghiệp, cơ quan nhà nước và người dân cần cập nhật nhanh chóng các quy định mới để thực hiện tốt nghĩa vụ tài chính và tận dụng các chính sách hỗ trợ từ Bộ tài chính theo quy định hiện hành.

> Toàn văn văn bản.