Trong bối cảnh quản lý tài sản công ngày càng được chú trọng tại Việt Nam, thông tư 144/2017/TT-BTC do Bộ tài chính ban hành ngày 29/12/2017 đóng vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn thực hiện nghị định 151/2017/NĐ-CP ngày 26/12/2017 của Chính phủ. Văn bản này quy định chi tiết một số điều của luật quản lý, sử dụng tài sản công, nhằm đảm bảo tính minh bạch, hiệu quả và trách nhiệm trong việc sử dụng nguồn lực nhà nước. Bài viết này sẽ phân tích nội dung chính của thông tư và tác động cụ thể đến các cơ quan, tổ chức liên quan, giúp bạn nắm bắt rõ hơn về quy định pháp lý này.

Nội dung chính của thông tư 144/2017/TT-BTC

Thông tư 144/2017/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 15/2/2018 (áp dụng hồi tố từ 1/1/2018), tập trung hướng dẫn các nội dung cụ thể liên quan đến quản lý, sử dụng và xử lý tài sản công. Văn bản được cấu trúc thành 11 điều, bao gồm các chương chính sau:

1. Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng (điều 1):

Thông tư hướng dẫn về:

• Bán tài sản công theo hình thức niêm yết giá;
• Sử dụng tài sản công vào mục đích kinh doanh, cho thuê, liên doanh, liên kết tại đơn vị sự nghiệp công lập;
• Thành lập hội đồng xác định giá trị tài sản công;
• Quy chế quản lý, sử dụng tài sản công;
• Các biểu mẫu công khai và báo cáo kê khai tài sản công.

Đối tượng áp dụng bao gồm cơ quan nhà nước, đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân, đơn vị sự nghiệp công lập, cơ quan Đảng Cộng sản Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp và các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan đến tài sản công.

2. Hướng dẫn bán tài sản công theo hình thức niêm yết giá (điều 3-5):

Người đăng ký mua phải nộp tiền đặt trước từ 10-20% giá bán và chỉ được hoàn trả nếu không trúng mua do lý do khách quan.

Hai hình thức thực hiện: Qua hệ thống giao dịch điện tử về tài sản công (ưu tiên, đảm bảo tính ngẫu nhiên và minh bạch) hoặc không qua hệ thống (niêm yết công khai ít nhất 15 ngày).

Nếu không có người mua, tài sản được bán lại theo niêm yết giá hoặc chuyển sang hình thức đấu giá.

3. Sử dụng tài sản công vào kinh doanh, cho thuê tại đơn vị sự nghiệp công lập (điều 6):

Tài sản chỉ được sử dụng nếu phục vụ trực tiếp chức năng, nhiệm vụ hoặc hoạt động phụ trợ (ví dụ: Trong y tế, tài sản dùng cho khám chữa bệnh hoặc dịch vụ ăn uống; trong giáo dục, tài sản hỗ trợ đào tạo hoặc kinh doanh sách vở).

Áp dụng cho các lĩnh vực như y tế, giáo dục, văn hóa, thể thao, thông tin truyền thông, khoa học công nghệ và sự nghiệp kinh tế.

4. Thành lập hội đồng xác định giá trị tài sản công (điều 8):

Hội đồng do lãnh đạo sở tài chính chủ trì, bao gồm đại diện các sở liên quan, hoạt động theo nguyên tắc tập thể và lập biên bản đầy đủ.

Nhiệm vụ: Xác định giá khởi điểm, giá bán, giá thanh lý và giá trị trong liên doanh, liên kết.

5. Quy chế quản lý, sử dụng tài sản công (điều 7):

Người đứng đầu đơn vị ban hành quy chế dựa trên tiêu chuẩn, định mức và thực trạng tài sản.

Nội dung bao gồm quyền nghĩa vụ của các bộ phận, kiểm kê, thanh lý, xử lý vi phạm và bàn giao tài sản khi thay đổi tổ chức.

6. Báo cáo kê khai và công khai tài sản công (điều 9-11):

Sử dụng các biểu mẫu chuẩn để kê khai lần đầu, bổ sung và định kỳ (hàng năm), bao gồm trụ sở, xe ô tô, tài sản cố định, hạ tầng.

Công khai thông tin trên website của đơn vị và cổng thông tin điện tử của Bộ tài chính.

Thông tư còn đính kèm các biểu mẫu cụ thể để hỗ trợ thực hiện, đảm bảo tính thống nhất và dễ áp dụng.

Tác động của thông tư 144/2017/TT-BTC đến các cơ quan, tổ chức liên quan

Thông tư 144/2017/TT-BTC mang lại tác động tích cực bằng cách cung cấp khung pháp lý chi tiết, giúp các đơn vị nâng cao hiệu quả quản lý tài sản công, giảm lãng phí và tăng cường trách nhiệm. Dưới đây là phân tích tác động cụ thể đến từng đối tượng:

1. Cơ quan nhà nước:

- Tác động chính: Các cơ quan hành chính nhà nước phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình bán, cho thuê và kê khai tài sản, dẫn đến tăng tính minh bạch trong ngân sách nhà nước. Ví dụ, việc sử dụng hệ thống giao dịch điện tử giúp giảm tham nhũng và đảm bảo công bằng trong bán tài sản.

- Lợi ích: Giúp cơ quan tối ưu hóa nguồn lực, tránh tình trạng tài sản tồn kho không sử dụng, đồng thời hỗ trợ báo cáo định kỳ lên Bộ tài chính để giám sát toàn quốc.

2. Đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân:

- Tác động chính: Hướng dẫn cụ thể về quản lý tài sản vũ trang (như xe chuyên dụng, thiết bị), yêu cầu thành lập hội đồng định giá và quy chế nội bộ. Điều này đảm bảo tài sản được sử dụng hiệu quả cho nhiệm vụ quốc phòng, an ninh.

- Lợi ích: Tăng cường kiểm soát thanh lý tài sản hỏng hóc, tránh thất thoát và tích hợp vào hệ thống báo cáo quốc gia.

3. Đơn vị sự nghiệp công lập:

- Tác động chính: Đây là đối tượng chịu ảnh hưởng lớn nhất, với hướng dẫn chi tiết về sử dụng tài sản vào kinh doanh, cho thuê (điều 6). Các đơn vị như bệnh viện, trường học phải chứng minh tài sản phục vụ trực tiếp nhiệm vụ, tránh lạm dụng.

- Lợi ích: Tạo nguồn thu bổ sung từ hoạt động phụ trợ (như dịch vụ ăn uống ở bệnh viện), nhưng phải báo cáo kê khai định kỳ để đảm bảo tuân thủ pháp luật.

4. Cơ quan Đảng cộng sản Việt Nam:

- Tác động chính: Các cơ quan Đảng phải áp dụng quy chế quản lý tài sản công (điều 7), bao gồm kiểm kê và công khai thông tin. Điều này nâng cao trách nhiệm của lãnh đạo Đảng trong sử dụng tài sản nhà nước.

- Lợi ích: Đảm bảo tài sản được sử dụng đúng mục đích chính trị, hỗ trợ hoạt động tổ chức mà không lãng phí.

5. Tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp:

- Tác động chính: Các tổ chức như mặt trận tổ quốc, công đoàn phải tuân thủ bán tài sản niêm yết giá và báo cáo kê khai. Hướng dẫn giúp họ quản lý tài sản hỗ trợ hoạt động xã hội một cách chuyên nghiệp.

- Lợi ích: Tăng hiệu quả sử dụng tài sản công được giao, đồng thời nâng cao uy tín qua công khai thông tin.

6. Tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp:

- Tác động chính: Các hội nghề nghiệp, tổ chức xã hội phải áp dụng quy trình thanh lý và cho thuê tài sản theo thông tư, đảm bảo phù hợp với chức năng phi lợi nhuận.

- Lợi ích: Hỗ trợ nguồn lực cho hoạt động xã hội, nhưng yêu cầu báo cáo định kỳ để tránh sai phạm.

7. Tổ chức khác được thành lập theo quy định của pháp luật về hội:

- Tác động chính: Các hội được nhà nước giao tài sản phải tuân thủ hội đồng định giá và quy chế quản lý, đặc biệt trong liên doanh hoặc kinh doanh phụ trợ.

- Lợi ích: Giúp các tổ chức này phát triển bền vững, nhưng tăng trách nhiệm pháp lý trong xử lý tài sản.

8. Các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan:

- Tác động chính: Bao gồm doanh nghiệp nhà nước hoặc cá nhân tham gia mua bán tài sản công, phải tuân thủ quy trình niêm yết giá và đặt cọc. Thông tư tạo môi trường cạnh tranh công bằng.

- Lợi ích: Tăng cơ hội tiếp cận tài sản công với giá hợp lý, đồng thời thúc đẩy kinh tế thị trường.

Tổng thể, thông tư đã được sửa đổi, bổ sung bởi thông tư 11/2025/TT-BTC (ngày 17/07/2025), nhằm cập nhật các quy định mới, nhưng nội dung cốt lõi vẫn giữ nguyên giá trị hướng dẫn.

Vai trò của thông tư 144/2017/TT-BTC trong quản lý tài sản công

Thông tư 144/2017/TT-BTC không chỉ là công cụ pháp lý hỗ trợ nghị định 151/2017/NĐ-CP mà còn góp phần thực thi hiệu quả luật quản lý, sử dụng tài sản công. Với các hướng dẫn cụ thể, văn bản này giúp các cơ quan, tổ chức giảm thiểu rủi ro thất thoát tài sản, thúc đẩy minh bạch và hiệu quả sử dụng nguồn lực quốc gia. Nếu bạn đang làm việc trong lĩnh vực quản lý nhà nước hoặc tổ chức công, việc nắm rõ thông tư này là rất cần thiết. Để tải văn bản đầy đủ, hãy tham khảo tại các cổng thông tin pháp luật chính thức.

> Toàn văn văn bản.