Luật đầu tư 2020 (số 61/2020/QH14, có hiệu lực từ ngày 1/1/2021) là văn bản pháp luật quan trọng tạo hành lang pháp lý ổn định, minh bạch cho hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam. Một trong những quy định được nhà đầu tư quan tâm nhất chính là bảo đảm đầu tư kinh doanh trong trường hợp thay đổi pháp luật, được quy định chi tiết tại điều 13 luật đầu tư 2020.

Chính sách này nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư trước rủi ro thay đổi chính sách, đồng thời thể hiện cam kết của nhà nước Việt Nam trong việc tạo môi trường đầu tư ổn định, hấp dẫn.

1. Nội dung chính của chính sách bảo đảm theo điều 13 luật đầu tư 2020:

Điều 13 luật đầu tư 2020 quy định rõ ràng các trường hợp áp dụng khi văn bản pháp luật mới được ban hành làm thay đổi quy định về ưu đãi đầu tư:

1.1) Trường hợp ưu đãi đầu tư mới cao hơn (khoản 1):

Nhà đầu tư được hưởng ưu đãi theo văn bản pháp luật mới cho thời gian hưởng ưu đãi còn lại của dự án.

(Ngoại lệ, không áp dụng với ưu đãi đầu tư đặc biệt đối với một số dự án quy định tại điểm a khoản 5 điều 20 luật đầu tư 2020).

1.2) Trường hợp ưu đãi đầu tư mới thấp hơn (khoản 2):

Nhà đầu tư được tiếp tục áp dụng ưu đãi đầu tư theo quy định trước đó cho toàn bộ thời gian hưởng ưu đãi còn lại của dự án.

Đây là nguyên tắc “grandfathering” (bảo lưu quyền lợi cũ) rất quan trọng, giúp nhà đầu tư yên tâm khi pháp luật thay đổi theo hướng bất lợi hơn.

1.3) Ngoại lệ không áp dụng bảo lưu ưu đãi cũ (khoản 3):

Quy định tại khoản 2 không áp dụng nếu thay đổi pháp luật vì lý do:

• Quốc phòng, an ninh quốc gia;
• Trật tự, an toàn xã hội;
• Đạo đức xã hội;
• Sức khỏe cộng đồng;
• Bảo vệ môi trường.

Trong các trường hợp này, nhà nước có quyền thay đổi mà không bắt buộc bảo lưu ưu đãi cũ.

1.4) Biện pháp hỗ trợ khi không được bảo lưu ưu đãi (khoản 4):

Nhà đầu tư được xem xét, giải quyết bằng một hoặc một số biện pháp sau:

• Bồi thường thiệt hại;
• Tiếp tục áp dụng ưu đãi đầu tư theo quy định trước đó trong một thời gian nhất định;
• Điều chỉnh mục tiêu, quy mô dự án;
• Chuyển nhượng dự án;
• Các biện pháp hỗ trợ khác phù hợp với quy định pháp luật.

2. Ý nghĩa của chính sách bảo đảm này đối với nhà đầu tư:

Chính sách tại điều 13 luật đầu tư 2020 mang lại nhiều lợi ích thiết thực:

• Tăng tính ổn định và dự báo cho môi trường đầu tư;
• Giảm thiểu rủi ro pháp lý khi chính sách thay đổi (đặc biệt quan trọng với dự án dài hạn, vốn lớn);
• Thể hiện cam kết hội nhập quốc tế của Việt Nam (phù hợp với các FTA thế hệ mới như CPTPP, EVFTA);
• Khuyến khích thu hút đầu tư nước ngoài (FDI) và đầu tư trong nước vào các lĩnh vực ưu tiên.

Nhờ quy định này, Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có cơ chế bảo đảm đầu tư khá tiến bộ ở khu vực Đông Nam Á.

3. Một số lưu ý khi áp dụng chính sách bảo đảm đầu tư:

Chính sách chủ yếu tập trung vào ưu đãi đầu tư (thuế, tiền thuê đất, hỗ trợ khác), không áp dụng cho mọi quy định pháp luật.

Nhà đầu tư cần theo dõi chặt chẽ các văn bản pháp luật mới ban hành hoặc sửa đổi để kịp thời đề xuất áp dụng biện pháp bảo đảm (nếu thuộc trường hợp khoản 4).

Thủ tục thực hiện:

• Nhà đầu tư gửi đề nghị đến cơ quan đăng ký đầu tư (sở kế hoạch và đầu tư hoặc ban quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế) kèm tài liệu chứng minh ưu đãi đang hưởng;
• Hướng dẫn chi tiết hơn được quy định tại nghị định 31/2021/NĐ-CP (điều 4 về bảo đảm ưu đãi đầu tư khi thay đổi pháp luật).

Bảo đảm đầu tư kinh doanh trong trường hợp thay đổi pháp luật theo điều 13 luật đầu tư 2020 là một trong những điểm sáng của hệ thống pháp luật đầu tư Việt Nam hiện hành. Quy định này không chỉ bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, thu hút nguồn vốn chất lượng cao cho phát triển kinh tế - xã hội.

Nếu bạn đang lập dự án đầu tư hoặc cần tư vấn cụ thể về việc áp dụng chính sách này, hãy tham khảo trực tiếp luật đầu tư 2020 và các văn bản hướng dẫn liên quan, hoặc liên hệ Công ty luật TNHH Chuẩn A để được hỗ trợ kịp thời. Việc nắm vững quy định này sẽ giúp nhà đầu tư tự tin hơn trong việc hoạch định chiến lược dài hạn tại Việt Nam.