Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh thu hút đầu tư nước ngoài và trong nước, ưu đãi đầu tư là một trong những chính sách quan trọng được quy định tại luật đầu tư 2020 (số 61/2020/QH14, có hiệu lực từ 1/1/2021). Các ưu đãi này nhằm khuyến khích đầu tư vào các ngành nghề, địa bàn ưu tiên, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết hình thức ưu đãi đầu tư và đối tượng được hưởng ưu đãi đầu tư theo quy định pháp luật hiện hành (tính đến năm 2026, luật đầu tư 2020 vẫn là văn bản chính áp dụng, trừ khi có sửa đổi mới từ luật đầu tư 2025 nếu đã hiệu lực).

1. Ưu đãi đầu tư là gì?

Ưu đãi đầu tư là các chính sách hỗ trợ đặc biệt mà nhà nước Việt Nam áp dụng để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho nhà đầu tư khi thực hiện dự án thuộc các lĩnh vực, địa bàn hoặc điều kiện được khuyến khích. Mục tiêu chính là thu hút vốn đầu tư chất lượng cao, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, tạo việc làm và phát triển kinh tế địa phương.

Ưu đãi đầu tư được áp dụng đối với dự án đầu tư mới và dự án đầu tư mở rộng (theo khoản 3 điều 15 luật đầu tư 2020).

2. Các hình thức ưu đãi đầu tư theo luật đầu tư 2020:

Theo khoản 1 điều 15 luật đầu tư 2020, các hình thức ưu đãi đầu tư bao gồm:

2.1) Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN):

Áp dụng mức thuế suất thấp hơn mức thông thường (thường 10-17% thay vì 20%), miễn thuế, giảm thuế trong một số năm nhất định hoặc toàn bộ thời gian dự án, cùng các ưu đãi khác theo luật thuế TNDN.

2.2) Miễn thuế nhập khẩu:

Đối với hàng hóa nhập khẩu để tạo tài sản cố định (máy móc, thiết bị), nguyên liệu, vật tư, linh kiện phục vụ sản xuất theo quy định của pháp luật về thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu.

2.3) Ưu đãi về đất đai:

Miễn, giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, thuế sử dụng đất (thường áp dụng trong 11-15 năm hoặc lâu hơn tùy dự án và địa bàn).

2.4) Khấu hao nhanh và tăng chi phí được trừ:

Cho phép khấu hao tài sản cố định nhanh hơn mức thông thường, tăng mức chi phí được trừ khi tính thu nhập chịu thuế.

Mức ưu đãi cụ thể được hướng dẫn chi tiết bởi các văn bản dưới luật như nghị định 31/2021/NĐ-CP và các luật thuế liên quan.

3. Đối tượng được hưởng ưu đãi đầu tư:

Theo khoản 2 điều 15 luật đầu tư 2020 (hướng dẫn bởi điều 19 nghị định 31/2021/NĐ-CP), có 7 nhóm đối tượng chính được hưởng ưu đãi đầu tư:

- Dự án đầu tư thuộc ngành, nghề ưu đãi đầu tư (khoản 1 điều 16): Bao gồm các lĩnh vực như công nghệ cao, nông nghiệp công nghệ cao, bảo vệ môi trường, giáo dục - đào tạo, y tế, văn hóa - thể thao, hạ tầng đặc biệt...

- Dự án đầu tư tại địa bàn ưu đãi đầu tư (khoản 2 điều 16): Các địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn (danh mục tại phụ lục III nghị định 31/2021/NĐ-CP).

- Dự án đầu tư có quy mô lớn: Vốn đầu tư từ 6.000 tỷ đồng trở lên, giải ngân tối thiểu 6.000 tỷ trong 3 năm kể từ ngày cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư), đồng thời đáp ứng một trong hai tiêu chí:

• Tổng doanh thu tối thiểu 10.000 tỷ đồng/năm (chậm nhất sau 3 năm có doanh thu);
• Sử dụng trên 3.000 lao động.

- Dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội; dự án tại vùng nông thôn sử dụng từ 500 lao động trở lên; dự án sử dụng lao động là người khuyết tật.

- Doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp khoa học và công nghệ, tổ chức khoa học và công nghệ; dự án chuyển giao công nghệ thuộc danh mục khuyến khích; cơ sở ươm tạo công nghệ...

- Doanh nghiệp sản xuất, cung cấp công nghệ, thiết bị, sản phẩm, dịch vụ bảo vệ môi trường.

- Các đối tượng khác theo quy định pháp luật chuyên ngành (ví dụ: Dự án đặc biệt ưu đãi đầu tư).

Nhà đầu tư tự xác định điều kiện hưởng ưu đãi dựa trên giấy chứng nhận đăng ký đầu tư hoặc quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư, sau đó thực hiện thủ tục tại cơ quan thuế, hải quan, tài chính...

4. Lợi ích khi áp dụng ưu đãi đầu tư:

Các ưu đãi giúp giảm đáng kể chi phí đầu tư ban đầu và vận hành, tăng khả năng cạnh tranh, rút ngắn thời gian hoàn vốn. Đặc biệt, các dự án công nghệ cao hoặc tại địa bàn khó khăn thường được hưởng mức ưu đãi cao nhất (kết hợp nhiều hình thức).

Ưu đãi đầu tư theo luật đầu tư 2020 là công cụ quan trọng để Việt Nam thu hút dòng vốn chất lượng cao. Nhà đầu tư cần kiểm tra kỹ dự án của mình có thuộc đối tượng được hưởng không, đồng thời tham khảo ý kiến cơ quan nhà nước có thẩm quyền (sở kế hoạch và đầu tư, cục thuế...) để áp dụng đúng quy định.

Nếu bạn đang chuẩn bị hồ sơ đầu tư hoặc cần tư vấn cụ thể về ngành nghề, địa bàn ưu đãi, hãy liên hệ với Công ty luật TNHH Chuẩn A để được hỗ trợ chính xác nhất.