Việt Nam đang là điểm đến hấp dẫn của dòng vốn đầu tư trong và ngoài nước nhờ hệ thống chính sách ưu đãi đầu tư rõ ràng, minh bạch. Hai yếu tố quan trọng nhất quyết định dự án có được hưởng ưu đãi hay không chính là ngành, nghề ưu đãi đầu tư và địa bàn ưu đãi đầu tư. Những quy định này được nêu tại luật đầu tư 2020 (sửa đổi, bổ sung bởi luật số 90/2025/QH15) và sẽ chuyển tiếp sang luật đầu tư 2025 (có hiệu lực từ 1/3/2026).

1. Cơ sở pháp lý quy định ngành, nghề và địa bàn ưu đãi đầu tư:

- Luật đầu tư 2020 (sửa đổi, bổ sung năm 2025): Điều 16 quy định nguyên tắc ngành, nghề và địa bàn ưu đãi.

- Nghị định 31/2021/NĐ-CP (sửa đổi bởi nghị định 239/2025/NĐ-CP): Ban hành phụ lục II (ngành, nghề ưu đãi) và phụ lục III (địa bàn ưu đãi).

- Luật đầu tư 2025 (số 143/2025/QH15, hiệu lực từ 1/3/2026): Điều 15 quy định khung ngành, nghề và địa bàn ưu đãi theo hướng hiện đại hơn, nhấn mạnh công nghệ cao, kinh tế xanh, chuyển đổi số và công nghiệp bán dẫn.

Chính phủ sẽ ban hành nghị định hướng dẫn chi tiết danh mục cụ thể sau khi luật 2025 có hiệu lực.

2. Ngành, nghề ưu đãi đầu tư:

Ngành, nghề ưu đãi đầu tư là những lĩnh vực nhà nước ưu tiên thu hút vốn để phát triển kinh tế - xã hội bền vững, chuyển đổi số, kinh tế xanh và công nghệ cao.

Theo luật đầu tư 2020 (sửa đổi 2025), ngành, nghề ưu đãi bao gồm các nhóm chính sau:

- Công nghệ cao, nghiên cứu & phát triển, chuyển đổi số: Hoạt động công nghệ cao, sản phẩm công nghiệp hỗ trợ công nghệ cao, R&D, sản xuất sản phẩm từ kết quả khoa học công nghệ; hạ tầng trung tâm dữ liệu lớn, điện toán đám mây, hạ tầng 5G trở lên, công nghệ chiến lược; đào tạo nhân lực khoa học công nghệ và chuyển đổi số.

- Năng lượng và vật liệu: Sản xuất vật liệu mới, năng lượng mới, năng lượng sạch, năng lượng tái tạo; sản phẩm có giá trị gia tăng ≥ 30%, sản phẩm tiết kiệm năng lượng.

- Sản xuất trọng điểm: Sản phẩm điện tử, sản phẩm cơ khí trọng điểm, máy nông nghiệp, ô tô và phụ tùng ô tô, đóng tàu.

- Nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản: Nuôi trồng, chế biến nông sản, lâm sản, thủy sản; trồng và bảo vệ rừng; làm muối; khai thác hải sản và dịch vụ hậu cần nghề cá; sản xuất giống cây trồng, vật nuôi.

- Bảo vệ môi trường và hạ tầng: Xử lý chất thải, bảo vệ môi trường; đầu tư phát triển hạ tầng kỹ thuật (đường sá, cầu cảng, điện, nước…).

- Y tế, giáo dục, văn hóa - xã hội: Sản xuất trang thiết bị y tế; giáo dục đại học; văn hóa, thể thao, y tế cộng đồng.

Ngoài ra còn có danh mục ngành, nghề đặc biệt ưu đãi đầu tư (khoảng 32 ngành theo nghị định cũ), hưởng mức ưu đãi cao hơn (ví dụ: Miễn thuế TNDN dài hạn hơn).

Theo luật đầu tư 2025 (áp dụng từ 1/3/2026), ngành, nghề ưu đãi được định hướng theo các mục tiêu lớn:

• Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, công nghiệp công nghệ số và công nghiệp bán dẫn;
• Phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế chia sẻ, kinh tế số, các mô hình kinh tế mới;
• Phát triển nông nghiệp, lâm nghiệp, bảo vệ môi trường, tài nguyên thiên nhiên, kinh tế biển;
• Xây dựng và phát triển kết cấu hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội;
• Các mục tiêu khác theo quy định của Chính phủ.

Chính phủ sẽ ban hành danh mục ngành, nghề ưu đãi đầu tư và xác định ngành, nghề đặc biệt ưu đãi trong đó.

3. Địa bàn ưu đãi đầu tư:

Địa bàn ưu đãi đầu tư là những khu vực khó khăn hoặc khu vực được ưu tiên phát triển hạ tầng, nhằm thu hẹp khoảng cách vùng miền.

Theo luật đầu tư 2020 (và sửa đổi), địa bàn ưu đãi bao gồm:

• Địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn và đặc biệt khó khăn (chi tiết tại phụ lục III nghị định 31/2021/NĐ-CP, đã được sửa đổi bổ sung);
• Khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế.

Theo luật đầu tư 2025 (từ 1/3/2026), mở rộng thêm các địa bàn:

• Địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn và đặc biệt khó khăn;
• Khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế, khu kinh tế.

Bổ sung 4 loại địa bàn mới là cụm công nghiệp, khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế.

4. Hình thức ưu đãi đầu tư phổ biến:

Dự án thuộc ngành nghề hoặc địa bàn ưu đãi sẽ được hưởng một hoặc nhiều ưu đãi sau:

- Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN): Miễn thuế 2–4 năm, giảm 50% trong 4–9 năm tiếp theo; mức thuế suất ưu đãi 10% hoặc 15% trong thời gian dài (đặc biệt với dự án công nghệ cao, đặc biệt ưu đãi).

- Miễn, giảm thuế nhập khẩu: Miễn thuế nhập khẩu đối với hàng hóa tạo tài sản cố định và nguyên liệu, vật tư trong thời hạn nhất định.

- Ưu đãi về tiền thuê đất, thuê mặt nước: Miễn hoặc giảm tiền thuê đất, tiền sử dụng đất trong thời gian dài (có thể miễn toàn bộ thời gian dự án).

- Hỗ trợ khác: Hỗ trợ đào tạo lao động, hỗ trợ nghiên cứu phát triển, hỗ trợ từ quỹ hỗ trợ đầu tư (theo quy định mới).

Mức ưu đãi cụ thể phụ thuộc vào việc dự án thuộc ưu đãi thông thường, ưu đãi đặc biệt hay kết hợp cả ngành nghề và địa bàn.

5. Lưu ý khi áp dụng ưu đãi đầu tư:

• Ưu đãi được áp dụng cho dự án đầu tư mới và dự án đầu tư mở rộng đáp ứng điều kiện;
• Nhà đầu tư phải thực hiện đúng cam kết trong giấy chứng nhận đăng ký đầu tư; nếu vi phạm có thể bị thu hồi ưu đãi.

Từ 1/3/2026, luật đầu tư 2025 sẽ mang lại nhiều thay đổi tích cực hơn về thủ tục và phạm vi áp dụng (thêm khu công nghệ số, thương mại tự do…).

Doanh nghiệp nên tham khảo danh mục chi tiết tại nghị định hướng dẫn và liên hệ sở tài chính địa phương để được tư vấn cụ thể.

Ngành, nghề ưu đãi đầu tư và địa bàn ưu đãi đầu tư là hai trụ cột quan trọng trong chính sách thu hút đầu tư của Việt Nam. Với định hướng mạnh mẽ về công nghệ cao, chuyển đổi số, kinh tế xanh và phát triển vùng khó khăn, các nhà đầu tư có dự án phù hợp sẽ nhận được gói hỗ trợ hấp dẫn, góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước.

Nếu bạn đang lập kế hoạch đầu tư, hãy kiểm tra kỹ danh mục mới nhất theo luật đầu tư 2025 (từ tháng 3/2026) và chuẩn bị hồ sơ để tận dụng tối đa các ưu đãi.

Liên hệ cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc Công ty luật TNHH Chuẩn A để được hướng dẫn chi tiết và cập nhật thông tin chính thức nhất.