Luật quản lý thuế 2019 (số 38/2019/QH14) có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2020 là văn bản pháp luật quan trọng quy định toàn diện về quản lý các loại thuế và khoản thu khác thuộc ngân sách nhà nước. Trong đó, điều 26 dành riêng quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan thông tin, báo chí, một bộ phận quan trọng góp phần nâng cao nhận thức, thúc đẩy tuân thủ pháp luật thuế và giám sát xã hội.

Bài viết dưới đây phân tích chi tiết nội dung điều 26 luật quản lý thuế, giúp cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp và cơ quan báo chí hiểu rõ vai trò của mình trong công tác quản lý thuế.

1. Cơ sở pháp lý:

Theo điều 26 luật quản lý thuế 2019, nhiệm vụ và quyền hạn của cơ quan thông tin, báo chí được quy định ngắn gọn nhưng rõ ràng gồm hai khoản:

• Khoản 1: Cơ quan thông tin, báo chí tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật về thuế, nêu gương tổ chức, cá nhân thực hiện tốt pháp luật về thuế, phản ánh và phê phán các hành vi vi phạm pháp luật về thuế;
• Khoản 2: Cơ quan thông tin, báo chí phối hợp với các cơ quan quản lý thuế trong việc đăng tải, cung cấp thông tin theo quy định của pháp luật.

Đây là quy định mang tính chất nghĩa vụ và trách nhiệm của báo chí trong lĩnh vực thuế, đồng thời cũng là quyền hạn hợp pháp để thực hiện vai trò giám sát và truyền thông.

2. Phân tích chi tiết nhiệm vụ của cơ quan thông tin, báo chí:

a) Tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật về thuế:

Đây là nhiệm vụ cốt lõi, giúp người nộp thuế (doanh nghiệp, cá nhân, hộ kinh doanh) hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ và các thủ tục hành chính thuế:

- Nội dung bao gồm: Các luật thuế chuyên ngành (thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân…), quy định về khai thuế, nộp thuế, hoàn thuế, hóa đơn điện tử, quản lý rủi ro…

- Hình thức: Bài viết, phóng sự, thông tin đồ họa, chương trình truyền hình, podcast, đăng tải trên báo điện tử, mạng xã hội…

b) Nêu gương tổ chức, cá nhân thực hiện tốt pháp luật về thuế:

Khuyến khích tinh thần tuân thủ pháp luật bằng cách giới thiệu các điển hình tiên tiến như doanh nghiệp nộp thuế đúng hạn, minh bạch, hộ kinh doanh chấp hành tốt quy định hóa đơn chứng từ…

Giúp tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực trong xã hội, góp phần xây dựng văn hóa thuế.

c) Phản ánh và phê phán các hành vi vi phạm pháp luật về thuế:

Báo chí có quyền và trách nhiệm đưa tin trung thực về các vụ việc trốn thuế, gian lận thuế, chuyển giá, sử dụng hóa đơn khống, chây ỳ nộp thuế…

Việc phê phán phải dựa trên cơ sở pháp lý, thông tin chính xác, góp phần răn đe và hỗ trợ cơ quan quản lý thuế xử lý vi phạm.

d) Phối hợp với cơ quan quản lý thuế trong đăng tải, cung cấp thông tin:

Cơ quan thông tin, báo chí phải phối hợp chặt chẽ với Tổng cục thuế, cục thuế, chi cục thuế khi cơ quan thuế yêu cầu đăng tải thông báo công khai danh sách người nộp thuế vi phạm (theo quy định tại điều 6 luật quản lý thuế).

Đảm bảo thông tin được cung cấp kịp thời, chính xác, minh bạch theo đúng quy định pháp luật.

3. Ý nghĩa của quy định này trong thực tiễn quản lý thuế:

- Tăng cường minh bạch và trách nhiệm xã hội: Báo chí trở thành cầu nối giữa cơ quan nhà nước và người dân, giúp chính sách thuế đến gần hơn với đối tượng áp dụng.

- Hỗ trợ công tác quản lý thuế: Thông qua tuyên truyền, số lượng người nộp thuế tự giác khai nộp tăng lên; qua phản ánh vi phạm, cơ quan thuế có thêm thông tin để kiểm tra, thanh tra.

- Bảo vệ quyền lợi hợp pháp: Người nộp thuế tốt được nêu gương, người vi phạm bị phê phán công khai, tạo môi trường kinh doanh lành mạnh, bình đẳng.

- Phù hợp với luật báo chí: Quy định này không xung đột mà bổ trợ cho chức năng của báo chí là thông tin trung thực, tuyên truyền đường lối chính sách của Đảng và nhà nước.

Trong thực tế, ngành thuế thường phối hợp chặt chẽ với các cơ quan báo chí qua họp báo, cung cấp thông tin định kỳ, mời phóng viên tham gia các hội nghị tuyên truyền về cải cách thuế, hóa đơn điện tử…

4. Lưu ý khi thực hiện nhiệm vụ của cơ quan thông tin, báo chí:

• Thông tin phải chính xác, khách quan, dựa trên nguồn tin chính thức từ cơ quan quản lý thuế;
• Tuân thủ quy định về bảo mật thông tin theo pháp luật về thuế và báo chí;
• Phối hợp tốt để tránh đăng tải thông tin sai lệch gây ảnh hưởng đến uy tín của người nộp thuế hoặc hoạt động quản lý thuế.

Báo chí điện tử, truyền thông mạng xã hội cần đặc biệt chú ý tốc độ lan tỏa và tính chính xác của thông tin.

Nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan thông tin, báo chí theo điều 26 luật quản lý thuế 2019 khẳng định vai trò quan trọng của báo chí không chỉ là “người truyền tin” mà còn là “người giám sát xã hội” trong lĩnh vực thuế. Việc thực hiện tốt các quy định này góp phần xây dựng hệ thống thuế minh bạch, hiệu quả, hỗ trợ người nộp thuế và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Nếu bạn là cơ quan báo chí, phóng viên hoặc người nộp thuế cần tư vấn thêm về quy định pháp luật thuế hoặc cách phối hợp cung cấp thông tin, hãy liên hệ cơ quan quản lý thuế địa phương hoặc tham khảo trực tiếp luật quản lý thuế 2019 và các văn bản hướng dẫn thi hành.