Luật quản lý thuế 2019 (sửa đổi, bổ sung) quy định rõ nhiệm vụ, quyền hạn của hội đồng nhân dân (HĐND), ủy ban nhân dân (UBND) các cấp trong việc quản lý thuế, thu ngân sách nhà nước.

Cụ thể:

- HĐND các cấp: Quyết định nhiệm vụ thu ngân sách hàng năm và giám sát việc thực hiện pháp luật về thuế tại địa phương.

- UBND các cấp: Chịu trách nhiệm chỉ đạo phối hợp thực hiện thu thuế, đảm bảo quản lý và thực thi pháp luật về thuế, xử lý vi phạm và khiếu nại/tố cáo liên quan thuế theo thẩm quyền.

Điều này đảm bảo rằng công tác thu thuế, một phần quan trọng của ngân sách nhà nước không chỉ thuộc thẩm quyền cơ quan thuế mà có sự tham gia, kiểm soát của chính quyền địa phương, nhằm bảo đảm tính minh bạch, hiệu quả và công bằng.

Nhiệm vụ & quyền hạn của HĐND các cấp

- Quyết định nhiệm vụ thu ngân sách hàng năm: HĐND các cấp có quyền và nhiệm vụ quyết định kế hoạch, chỉ tiêu thu ngân sách nhà nước hàng năm tại địa phương (từ thuế và các khoản thu khác).

- Giám sát việc thực hiện pháp luật về thuế: HĐND giám sát UBND và các cơ quan chức năng trong việc thực thi luật thuế, đảm bảo việc thu, quản lý thuế đúng pháp luật, đúng quy định.

Nhờ có sự quyết định và giám sát của HĐND, việc thu thuế tại địa phương có khuôn khổ rõ ràng, tránh việc thu sai, thu thiếu, tạo công khai minh bạch trong chính sách thu ngân sách.

Nhiệm vụ & quyền hạn của UBND các cấp

Trong quyền hạn của mình, UBND các cấp có các nhiệm vụ sau:

1. Chỉ đạo phối hợp thực hiện công tác thuế tại địa phương:

- UBND hướng dẫn các cơ quan, ban ngành địa phương phối hợp với cơ quan thuế để lập dự toán và tổ chức thực hiện nhiệm vụ thu thuế, các khoản thu khác thuộc ngân sách nhà nước trên địa bàn.

- UBND phối hợp với cơ quan quản lý thuế, Bộ tài chính và các cơ quan có thẩm quyền để thực thi pháp luật về thuế ở địa phương.

2. Xử lý vi phạm, giải quyết khiếu nại và tố cáo liên quan đến thuế:

UBND có quyền xử phạt vi phạm hành chính về quản lý thuế (theo thẩm quyền), giải quyết các khiếu nại, tố cáo liên quan đến việc thực hiện pháp luật thuế.

Những nhiệm vụ và quyền hạn này giúp UBND thực hiện vai trò điều phối và quản lý nhà nước ở địa phương trong lĩnh vực thu, chi ngân sách, đảm bảo thu thuế đúng, kịp thời, công bằng và hiệu quả.

Vai trò của HĐND & UBND địa phương trong hệ thống quản lý thuế

Việc quy định rõ quyền hạn của HĐND và UBND các cấp đem lại các lợi ích thiết thực:

- Đảm bảo quyền quyết định ngân sách thu hàng năm phù hợp với địa phương: Thông qua HĐND, địa phương có thể xác định mức thu hợp lý, phù hợp với thực tế kinh tế, xã hội địa phương.

- Tăng cường giám sát và minh bạch: HĐND giám sát, UBND chịu trách nhiệm phối hợp thực hiện, tạo cơ chế kiểm soát, tránh lạm quyền, tăng trách nhiệm trong quản lý thuế.

- Phối hợp giữa các cơ quan nhà nước với địa phương: UBND làm cầu nối giữa cơ quan thuế, Bộ tài chính và các cấp ngành giúp pháp luật thuế thực thi đồng đều, thống nhất.

- Tạo công bằng và quản lý chặt chẽ: Nhờ có việc xử lý vi phạm, giải quyết khiếu nại, khiếu tố, bảo vệ quyền lợi của người dân, doanh nghiệp, đồng thời ngăn chặn vi phạm, gian lận thuế.

Như vậy, HĐND và UBND không chỉ có vai trò chính trị, xã hội mà trực tiếp tham gia vào quản lý thuế, đảm bảo công tác thu ngân sách hiệu quả, minh bạch.

Một số lưu ý khi tra cứu và áp dụng

- Khi xem quyền, nhiệm vụ, cần căn cứ vào “tại địa phương”, tức HĐND/UBND cấp tỉnh, huyện, xã tùy theo phạm vi áp dụng.

- UBND có quyền xử phạt, giải quyết khiếu nại/tố cáo nhưng phải đúng thẩm quyền, các vi phạm vượt thẩm quyền thuộc về cơ quan thuế hoặc cơ quan cấp cao hơn.

- Việc lập dự toán, kế hoạch thu ngân sách phải phù hợp với kế hoạch kinh tế, xã hội của địa phương và tuân thủ quy định pháp luật.

HĐND và UBND các cấp đóng vai trò cầu nối quan trọng giữa cơ quan thuế và người nộp thuế. Việc thực hiện tốt nhiệm vụ, quyền hạn theo luật quản lý thuế 2019 (sửa đổi 2024) không chỉ góp phần tăng cường kỷ luật tài chính mà còn tạo môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng trên địa bàn.