Mặt trận tổ quốc Việt Nam (MTTQVN) là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện của các tầng lớp nhân dân, đóng vai trò quan trọng trong hệ thống chính trị nước ta. Trong lĩnh vực quản lý thuế, MTTQVN được quy định rõ ràng về nhiệm vụ và quyền hạn tại luật quản lý thuế số 38/2019/QH14 (có hiệu lực từ ngày 1/7/2020 và vẫn áp dụng đến nay, với một số sửa đổi, bổ sung sau này).

Bài viết dưới đây phân tích chi tiết các quy định pháp luật liên quan, giúp người đọc hiểu rõ vai trò của MTTQVN trong việc hỗ trợ thực thi pháp luật thuế, góp phần xây dựng nền tài chính công minh bạch, công bằng.

Cơ sở pháp lý quy định nhiệm vụ, quyền hạn của MTTQVN trong quản lý thuế

Các quy định chính về MTTQVN trong quản lý thuế được nêu tại điều 24 luật quản lý thuế 2019 (số 38/2019/QH14). Điều khoản này xác định rõ:

• Tuyên truyền, vận động các tầng lớp nhân dân nghiêm chỉnh thi hành pháp luật về thuế;
• Thực hiện giám sát, phản biện xã hội về thuế; phản ánh, kiến nghị với cơ quan nhà nước xem xét, giải quyết các vấn đề về thuế theo quy định của pháp luật.

Đây là hai nhiệm vụ chính, thể hiện vai trò cầu nối giữa nhà nước và nhân dân trong lĩnh vực thuế, một lĩnh vực nhạy cảm liên quan trực tiếp đến nguồn thu ngân sách và quyền lợi của người nộp thuế.

Chi tiết nhiệm vụ và quyền hạn của MTTQVN

1. Tuyên truyền, vận động thi hành pháp luật về thuế:

MTTQVN có trách nhiệm tổ chức các hoạt động tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật thuế đến các tầng lớp nhân dân, hội viên, đoàn viên thông qua hệ thống tổ chức rộng khắp từ trung ương đến cơ sở (xã, phường, thị trấn).

Các hình thức phổ biến bao gồm:

• Tổ chức hội nghị, hội thảo, tọa đàm về chính sách thuế mới;
• Phối hợp với cơ quan thuế địa phương để hướng dẫn người nộp thuế (đặc biệt là hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh) thực hiện nghĩa vụ kê khai, nộp thuế đúng hạn;
• Vận động nhân dân thực hiện nghiêm chỉnh các quy định về thuế thu nhập cá nhân, thuế giá trị gia tăng, thuế khoán, lệ phí môn bài…

Vai trò này góp phần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật thuế, giảm thiểu tình trạng trốn tránh, gian lận thuế, từ đó tăng cường nguồn thu ngân sách nhà nước.

2. Giám sát và phản biện xã hội về thuế:

Đây là quyền hạn quan trọng nhất của MTTQVN theo luật quản lý thuế 2019. Cụ thể:

• Giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật thuế của các cơ quan nhà nước (cơ quan thuế, chính quyền địa phương) và người nộp thuế;
• Phản biện xã hội đối với các dự thảo chính sách thuế, quy định quản lý thuế có tác động lớn đến đời sống nhân dân (ví dụ: Thay đổi mức thuế khoán, phương pháp tính thuế đối với hộ kinh doanh…);
• Phản ánh, kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền (Quốc hội, Chính phủ, Bộ tài chính, Tổng cục thuế, UBND các cấp) để xem xét, giải quyết các vấn đề tồn tại trong quản lý thuế, như tình trạng nhũng nhiễu, tiêu cực; bất cập trong chính sách thuế; bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người nộp thuế.

MTTQVN thực hiện giám sát, phản biện theo quy định của luật mặt trận tổ quốc Việt Nam 2015 và các văn bản hướng dẫn liên quan, đảm bảo tính độc lập, khách quan, đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân.

Vai trò của MTTQVN trong thực tiễn quản lý thuế hiện nay

Trong bối cảnh cải cách hành chính thuế, chuyển đổi số (ứng dụng khai thuế điện tử, hóa đơn điện tử), MTTQVN tiếp tục phát huy vai trò:

• Tham gia giám sát việc chuyển đổi từ thuế khoán sang thuế kê khai đối với hộ kinh doanh (từ năm 2026 trở đi);
• Phối hợp tuyên truyền các chính sách hỗ trợ người nộp thuế gặp khó khăn (giảm thuế, gia hạn nộp thuế theo nghị định, nghị quyết của Chính phủ);
• Giám sát việc thực hiện công khai, minh bạch trong xác định mức thuế khoán tại địa phương (qua hội đồng tư vấn thuế xã, phường, nơi MTTQVN thường có đại diện tham gia).

Những hoạt động này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý thuế mà còn củng cố niềm tin của nhân dân vào hệ thống chính trị và cơ quan nhà nước.

Theo luật quản lý thuế 2019, Mặt trận tổ quốc Việt Nam có vị trí quan trọng trong việc tuyên truyền, vận động thi hành pháp luật thuế và giám sát, phản biện xã hội về thuế. Đây là những nhiệm vụ, quyền hạn thiết thực, góp phần xây dựng hệ thống quản lý thuế công bằng, hiệu quả, minh bạch, bảo vệ quyền lợi của cả nhà nước và người nộp thuế.

Việc hiểu rõ vai trò của MTTQVN theo quy định pháp luật giúp các cấp ủy đảng, chính quyền và người dân phối hợp tốt hơn trong công tác quản lý thuế, một nhiệm vụ quan trọng của đất nước trong giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội hiện nay.