Luật quản lý thuế số 38/2019/QH14 (có hiệu lực từ ngày 1/7/2020) là văn bản pháp luật quan trọng quy định toàn diện về quản lý các loại thuế và các khoản thu khác thuộc ngân sách nhà nước tại Việt Nam. Trong đó, điều 25 của luật dành riêng để quy định nhiệm vụ, quyền hạn của các tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp trong lĩnh vực quản lý thuế.

Những tổ chức này đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ cơ quan nhà nước, góp phần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật thuế của hội viên và cộng đồng.

1. Khái niệm các tổ chức liên quan:

- Tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp: Là các tổ chức như Liên đoàn lao động Việt Nam, Hội nông dân Việt Nam, Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, Hội cựu chiến binh Việt Nam... khi có tính chất nghề nghiệp.

- Tổ chức xã hội: Các hội, tổ chức phi chính phủ hoạt động vì mục đích xã hội, từ thiện, cộng đồng.

- Tổ chức xã hội - nghề nghiệp: Các hội nghề nghiệp như Liên đoàn luật sư Việt Nam, Hội kế toán Việt Nam, hội doanh nhân trẻ, hiệp hội doanh nghiệp...

Những tổ chức này thường có mạng lưới hội viên rộng lớn, đặc biệt trong các lĩnh vực kinh tế, sản xuất, kinh doanh là đối tượng chịu tác động trực tiếp của chính sách thuế.

2. Nhiệm vụ và quyền hạn cụ thể theo điều 25 luật quản lý thuế 2019:

Luật quy định rõ ràng, ngắn gọn hai nội dung chính mà các tổ chức này phải thực hiện và được thực hiện khi phối hợp với cơ quan quản lý thuế (tổng cục thuế, cục thuế, chi cục thuế...):

2.1) Phối hợp tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về thuế đến hội viên:

Đây là nhiệm vụ quan trọng nhất, giúp nâng cao nhận thức và ý thức tự giác chấp hành pháp luật thuế của hội viên.

Các hình thức phổ biến thường thấy:

• Tổ chức hội thảo, tọa đàm, lớp tập huấn về luật quản lý thuế, luật thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, hóa đơn điện tử...;
• Phát hành tài liệu, thông tin đồ họa, video hướng dẫn kê khai thuế, nộp thuế điện tử;
• Tích hợp nội dung pháp luật thuế vào các buổi sinh hoạt chi hội, đại hội hội viên.

Nhờ đó, hội viên (đặc biệt là doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh) nắm rõ quyền lợi, nghĩa vụ, tránh vi phạm dẫn đến xử phạt.

2.2) Phối hợp cung cấp thông tin liên quan đến việc quản lý thuế:

Các tổ chức này có quyền và trách nhiệm hỗ trợ cơ quan thuế bằng cách cung cấp thông tin cần thiết, ví dụ:

• Thông tin về hoạt động kinh doanh, tình hình tài chính của hội viên (khi có yêu cầu hợp pháp và phù hợp quy định bảo vệ thông tin);
• Phản ánh khó khăn, vướng mắc thực tế của hội viên trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế để cơ quan thuế kịp thời điều chỉnh chính sách;
• Hỗ trợ xác minh thông tin khi cơ quan thuế tiến hành thanh tra, kiểm tra thuế đối với hội viên.

Việc phối hợp này giúp cơ quan thuế quản lý hiệu quả hơn, đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp của hội viên.

3. Ý nghĩa của quy định này trong thực tiễn:

Quy định tại điều 25 luật quản lý thuế 2019 thể hiện tinh thần toàn dân tham gia quản lý thuế, phù hợp với nguyên tắc tại điều 4 luật: "Cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm tham gia quản lý thuế theo quy định của pháp luật".

Các tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp không trực tiếp thực hiện chức năng thu thuế hay xử phạt, mà đóng vai trò cầu nối, hỗ trợ giữa nhà nước và người nộp thuế. Điều này góp phần:

• Giảm gánh nặng hành chính cho cơ quan thuế;
• Tăng cường tuân thủ tự nguyện của người nộp thuế;
• Phát hiện sớm các vấn đề, bất cập trong chính sách thuế để kiến nghị sửa đổi.

Theo luật quản lý thuế 2019, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp có nhiệm vụ và quyền hạn chủ yếu là phối hợp tuyên truyền, phổ biến pháp luật thuế và cung cấp thông tin liên quan đến quản lý thuế cho cơ quan quản lý thuế. Đây là những hoạt động mang tính hỗ trợ, không bắt buộc nhưng rất cần thiết để xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng.

Nếu hội viên của các tổ chức này thực hiện tốt nghĩa vụ thuế nhờ sự hướng dẫn, phổ biến kịp thời, sẽ góp phần quan trọng vào việc hoàn thành nhiệm vụ thu ngân sách nhà nước, đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp của chính mình.